Profil parafii

Parafia pw.Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej

miejscowość: Sieraków

Dołącz do tej parafii

Logowanie

Pamiętaj mnie

Jesteś duszpasterzem?

Już teraz zgłoś swoją parafię!

Pomoc Zgłoszenie

Współpraca

Chcesz włączyć się w naszą akcję i pomóc rozwojowi naszego serwisu? Zapraszamy Ciebie do współpracy, Ty także możesz zostać współautorem tej inicjatywy!

Regulamin Współpraca

Parafia pw.Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej

Informacje

 

Kościół parafialny został zbudowany w XVII wieku wraz z klasztorem ojców bernardynów. Fundacja kościoła i klasztoru miała miejsce w 1619 roku a jej ojcem był Piotr Opaliński. Wtedy też sprowadził do Sierakowa pierwszych zakonników. Rok później Piotr Opaliński prosił prowincjała bernardynów o zatwierdzenie aktu fundacyjnego i przydzielenie zakonników nowemu konwentowi, który powstaje w Sierakowie. Kościołowi nadano tytuł Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Kamień węgielny pod ogromną budowlę został położony w 1625 roku.

Autorem projektu budowy kościoła był Krzysztof Bonadura Starszy, wybitny architekt i budowniczy działający głównie w Wielkopolsce, a pochodzący z północnych Włoch. Został on sprowadzony do Polski przez Piotra Opalińskiego a kościół klasztorny był jego pierwszym znaczącym dziełem. Oprócz tego wybudował inne kościoły, m. in. w Grodzisku, Złotowie, Czaczu, Boguminie, Wschowie, Łabiszynie, Poznaniu, a także kilka pałaców.

Kościół pobernardyński w Sierakowie przetrwał do dziś, ale jego wygląd zewnętrzny różni się od tego z XVII wieku. Wtedy była to budowla bez wież, z przylegającymi zabudowaniami klasztornymi. Około 1740 roku dobudowano dwuwieżową fasadę. Dzięki temu nadano kościołowi tzw. „frontalności" i uzyskano akcent wysokościowy. Klasztor spłonął podczas pożaru miasta w 1817 roku.

Piotr Opaliński miał w zamyśle, aby ufundowany przez niego kościół spełniał dwie funkcje: świątyni klasztornej oraz mauzoleum rodziny Opalińskich. Zgodnie z życzeniem Piotra Opalińskiego architekt zaprojektował kościół na planie krzyża, co jest typowym rozwiązaniem dla świątyń grobowych. Nawę główną przecina w połowie długości nawa poprzeczna. Jest ona krótsza i węższa, ale równa wysokością nawie głównej. Nad skrzyżowaniem obu naw Bonadura umieścił kopułę z nadbudówką,
z okienkami, która jest dla wnętrza dodatkowym źródłem światła.

Późnorenesansowy, murowany kościół pobernardyński w Sierakowie jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury tego okresu w Polsce.

 

 

Kościół w Sierakowie powstawał w okresie, w którym na terenie Polski krzyżowały się różne prądy artystyczne, dlatego trudno jest mówić o jednoznacznym stylu, w jakim został wybudowany. Dominują w nim elementy renesansu, ale widać tu także pewne cechy ustępującego już manieryzmu i wchodzącego powoli baroku. Motywy te splatają się w harmonijną i niepowtarzalną całość, czyniąc kościół dziełem na wskroś oryginalnym.

Kościół na przecięciu naw nakryty jest kopułą. U jej podstawy znajdują się cztery kartusze z herbami fundatorów: Opalińskich - Łodzia, Pileckich
- Leliwa,  Kostków - Dąbrowa i Czarnkowskich - Nałęcz.

Elementem wiążącym nawy kościoła jest szeroki, kilkurzędowy, silnie sprofilowany gzyms biegnący dookoła ścian. Za pomocą prostych, geometrycznych elementów uzyskano efekt bogactwa i wspaniałości. Ich rytmiczne powtarzanie i zwielokrotnianie daje silny efekt światłocieniowy.

Przestrzeń pod kopułą w porównaniu do reszty budowli jest niezwykle ożywiona. Na każdym filarze znajduje się po pięć główek umieszczonych w liściach akantu. Są to główki pyzatych aniołków.

U wejścia do lewego transeptu znajduje się płyta, która zakrywa zejście
do krypty. Odkryto to dopiero w 1983 roku przy zmianie posadzki.
W częściowo zalanej krypcie stało pięć sarkofagów ze szczątkami Opalińskich.

 Prezbiterium

Po wejściu do wnętrza świątyni naszą uwagę skupia ołtarz główny. Powstał w 1642 roku. Ozdobiony jest bogatą ornamentyką o motywach małżowinowych i wici roślinnej, główek anielskich i maszkaronów. Całość „podtrzymują" cztery rzeźby aniołów - kariatyd. Posiada dwie kondygnacje. W dolnej znajduje się najcenniejszy zabytek kościoła, obraz „Zdjęcie z krzyża", pochodzący ze szkoły Rubensa. Czas powstania tego obrazu datuje się na 1639 lub 1649 rok. Po bokach tego cennego obrazu znajdują się rzeźby nadnaturalnej wielkości św. Piotra i św. Pawła. Analogiczny schemat znajdujemy w drugiej kondygnacji ołtarza. Na środku obraz „Stygmatyzacja św. Franciszka" z II połowy XVII wieku, a obok niego z jednej strony rzeźba św. Wojciecha a z drugiej św. Stanisława. Ołtarz otaczają aniołowie
i narzędziami męki Pańskiej. Ołtarz główny wieńczy obraz Najświętszej Marii Panny Niepokalanej. Nad nim „koronująca" ołtarz rzeźba św. Michała Archanioła, przebijającego lancą smoka, w postaci skrzydlatego diabła.

Po obu stronach prezbiterium znajdują się wspaniałe stalle (ławy dla duchownych). Są to najbogatsze i najciekawsze stalle w Polsce. Ozdobione są prawie wyłącznie szlachetną i trudną sztuką intarsji polegającej na wypełnianiu odpowiednio wyciętych miejsc w drewnie deseniem, także z drewna, lecz w innym kolorze (efekt pozytywu i negatywu). Sierakowskie intarsje zostały wykonane głównie z jaworu, czarnego dębu, brzozy a nawet z gruszy. Głównym motywem intarsji są rośliny, wazony, profile ludzi, ptaki, sceny z polowań. Stalle wykonał w 1641 roku brat Hilarion z Poznania, bernardyn. Dowodem tego jest intarsjowana scena przedstawiająca Brata Hilariona klęczącego przed krucyfiksem oraz napis: „Za roskazaniem Przełożonych Zakonu Reguły Franciszka S. Obserwantów ku czci Bogu Nieśmiertelnemu y Niepokalany Królowy Niebieski ku chwale zrobieł brat Hilarion s Posnania tę stalię roku 1641".

W prezbiterium oprócz tego zostały umieszczone portrety trumienne malowane na blasze cynowej, miedzianej, srebrnej lub żelaznej. Na czas pogrzebu przybijano je do trumny od strony głowy, stąd ich charakterystyczny, sześcioboczny kształt.

 Ołtarze boczne:

 Ołtarz Matki Boskiej Szkaplerznej

Ołtarz ten pochodzi z lat około 1638 - 1642. W głównym polu jest obraz Matki Bożej Niepokalanej. Odziana jest w białą suknię z haftowanymi złotem kwiatami. W prawym ręku trzyma lilię, w lewym berło. Nad Jej głową unosi się aureola z dwunastu gwiazd. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się obraz przedstawiający Matkę Bożą wręczającą św. Szymonowi Stockowi szkaplerz.

 Ołtarz św. Anny

Tuż obok ołtarza Matki Boskiej Szkaplerznej znajduje się wczesnobarokowy ołtarz św. Anny. Powstał prawdopodobnie ok. 1642 roku. Obraz w polu środkowym przedstawia św. Annę klęczącą przed Matką Boską z Dzieciątkiem. W głębi obrazu przedstawiony jest widok kościoła sierakowskiego przed dobudowaniem wież. Po bokach rzeźby św. Joachima i św. Józefa. U góry obraz przedstawiający zakonnika, św. Bonawenturę, przyjmującego Komunię św. z rąk anioła. Zwieńczenie tego ołtarza tworzy medalion z hierogramem IHS.

 Ołtarz św. Krzyża

Pośrodku prawej części transeptu znajduje się barokowy ołtarz św. Krzyża, podobny do ołtarza św. Antoniego, wybudowany w latach 1730 -1731. W polu głównym ołtarza umieszczono rzeźbę przedstawiającą ukrzyżowanego Chrystusa, u którego stóp klęczy św. Franciszek. Po bokach tej sceny umieszczono figury Matki Bożej Bolesnej i św. Weroniki. Zwieńczeniem ołtarza jest apoteoza św. Franciszka. Jest on błogosławiony przez Chrystusa Króla, obok postać Maryi, aniołowie, a u samej góry umieszczono Oko Opatrzności Bożej i Gołębicę, symboliczne wizerunki osób Trójcy Świętej.

 Ołtarz św. Antoniego

Pośrodku lewej nawy bocznej znajduje się ołtarz św. Antoniego wybudowany w latach 1730-1731. Zawiera on elementy dekoracyjne typowe dla baroku. W centralnej części znajduje się obraz przedstawiający św. Antoniego w brązowym habicie, klęczący przed pulpitem, na którym leżą księga i kwiat lilii. Po prawej stronie na obłoku ukazuje się Dzieciątko Jezus. Dwie rzeźby naturalnej wielkości: św. Ludwika Andegaweńskiego i św. Bonawentury umieszczono po bokach obrazu. W rozbudowanym na kształt glorii zwieńczeniu przedstawiono apoteozę św. Jana Nepomucena.

 Ołtarz Madonny na smoku

Ołtarz Matki Bożej ufundowany w 1629 roku, jeszcze przed ukończeniem całego kościoła, przez Zofię Opalińską jest najstarszym zabytkiem świątyni. W centrum znajduje się obraz „Madonna na smoku" z XVII wieku wielkopolskiego malarza Krzysztofa Boguszewskiego. Maryja ukazana jest z Dzieciątkiem na ręku, otoczona chórem aniołów a pod jej stopami leży smok z otwartą paszczą. Po bokach obrazy świętych franciszkańskich: św. Bonawentury i św. Ludwika Andegaweńskiego.
W zwieńczeniu ołtarza obraz „Ekstaza św. Franciszka".

 Inne elementy wyposażenia kościoła:

 Ława kolatorska

Powstała nieco później niż stalle, około 1647-50 roku. Ozdobiona herbami fundatorów kościoła, tymi samymi, co u podstawy kopuły. Ławę wykonano podobną jak stalle techniką intarsji. Oprócz zdobień scenami mitologicznymi, wizerunkami ptaków, kwiatów i owoców występują tu jeszcze wizerunki świętych: Piotra, Andrzeja, Łukasza i Krzysztofa - patronów najwybitniejszych postaci z rodu Opalińskich. Zasiadali w niej najpierw fundatorzy kościoła a po nich zamożni świeccy. Ławę kolatorską wykonał podobnie jak stalle brat Hilarion.

 Nagrobek Piotra Opalińskiego

Po przeciwległej stronie ołtarza Madonny na smoku znajduje się dzieło włoskiego rzeźbiarza Sebastiana Sali, pomnik Piotra Opalińskiego z 1642 roku. Wykonany jest z czarnego marmuru i alabastru. Na nagrobku zmarły jest przedstawiony w postaci rycerza klęczącego pod krzyżem w zbroi. Na ziemi leżą szyszak i rękawice rycerskie. Z boku klęczącego Piotra umieszczone są dwie postaci przedstawiające cnoty zmarłego - przezorność i przenikliwość oraz męstwo i sprawiedliwość[10].

 Nagrobek Jana Karola i Zofii Opalińskich

Zaraz przy wejściu do kościoła znajduje się nagrobek poświęcony pamięci Jana i Zofii Opalińskich z 1748 roku. Jest najmłodszym spośród zabytków kościoła. Długi łaciński napis głosi chwałę rodów: Opalińskich, Leszczyńskich i Czarnkowskich. Nagrobek ozdobiony figurami aniołów i dwóch niewolników tureckich oraz kartuszem z herbami.

 Obraz pogrzebowy Krzysztofa Opalińskiego

Pod chórem wisi obraz przedstawiający Krzysztofa Opalińskiego na katafalku namalowany ok. 1655-1656 roku. Zmarły odziany jest w bogatą delię. Wokół katafalku znajdują się świeczniki barokowe (bardzo podobne do znajdujących się obecnie w kościele) a na nich w medalionach herb Łodzia i litery KZBO WP.

 Ambona

Na skrzyżowaniu prezbiterium z transeptem znajduje się XVII wieczna wisząca ambona z baldachimem, na której znajdują się rzeźby: św. Franciszka, św. Piotra, św. Pawła, św. Jana Ewangelisty i św. Jana Chrzciciela. Pod baldachimem została zawieszona Gołębica, symbol Ducha Świętego, która wyrażała prośbę o Boże natchnienie dla kaznodziei.

Chrzcielnica

Obok ołtarza Matki Bożej Szkaplerznej znajduje się zabytkowa klasycystyczna chrzcielnica powstała po 1828 roku. Drewniana, pierwotnie biała w kształcie wazonu. Na pokrywie wyrzeźbiono scenę Chrztu Pana Jezusa.

 Organy

Organy istniały w sierakowskim kościele już przed rokiem 1642. Początkowo był to tylko pozytyw, ale w roku 1653 ufundowano duże organy z poszerzoną klawiaturą i większą liczbą piszczałek, które służyły do 1927 roku. Wtedy to zastąpiono je nowymi. Instrument wykonała firma Józefa Bacha z Rychtalu koło Kępna. Został on ustawiony na nowo skonstruowanym neobarokowym chórze. Organy posiadają 26. głosów i 2. manuały.
Są to organy koncertowe. Bardzo często w kościele sierakowskim odbywały się koncerty organowe. Najpierw czynił to miejscowy organista, Kazimierz Nowicki, z biegiem lat proboszczowie zaczęli zapraszać znanych muzyków.

 Tablice epifanijne

Między kruchtą a wejściem do wnętrza kościoła wmurowane są pokutne tabliczki, pochodzące z około 1790 r. fundowane przez Franciszka Kwileckiego i Teresę ze Szczanieckich Kwileckiej[16]. Treści są następujące: Franciszek grzesznik prosi o westchnienie oraz Teresa grzesznica prosi o Zdrowaś Maria.

            W kruchcie stoi niewielki pomnik z końca XVIII wieku ku czci Moniki Sczanieckiej, kasztelanowej kamieńskiej Umieszczona na cokole epitafijna tablica zwieńczona jest półkolistym szczytem, na którym wyrzeźbiono „Oko Opatrzności" i umieszczono postać płaczącego anioła.

            Tablica upamiętniająca osobę Tadeusza Pągowskiego wmurowana jest w prawym ramieniu transeptu, obok ołtarza św. Anny. Ufundowała ją synowa Tadeusza, Maria Pągowska jako dowód wdzięczności za jego dobroć, cichość, uprzejmość i wytworne obejście. Został on pochowany w podziemiach kościoła sierakowskiego w 1866 r.

            Natomiast w lewym ramieniu transeptu wmurowano tablicę upamiętniającą Elżbietę Rutkowską, która była żoną dziedzica Ławicy, dobrodzieja sierakowskiej parafii, znanego kompozytora Napoleona Rutkowskiego. Zmarła 28.12.1903 r.